HAYALLER DAHA GERÇEKLEŞMEDEN KÖK SALAR
Bazı hayaller vardır; insan onları bir gün gerçekleştirmek için kurmaz yalnızca.
Onlarla birlikte yaşamaya başlar.
Günün birinde aklına düşer.
Belki bir soru olarak gelir.
Belki yıllardır yaşanan bir eksikliğin cevabı olarak…
Belki de insanın içinde bir türlü susmayan, “Bunun daha iyisi olmalı” diyen bir ses olarak.
İlk ortaya çıktığında küçüktür.
Öyle küçüktür ki insan, yıllar sonra nereye varacağını kendisi bile bilemez.
Bir tohum gibidir.
Eline aldığınızda bir ağacı göremezsiniz.
Gölgesini göremezsiniz.
Dallarını, yapraklarını, meyvesini göremezsiniz.
Ama bir şey bilirsiniz:
Bu tohumun içinde bir ağaç ihtimali vardır.
Onu toprağa bırakırsınız.
Sonra beklersiniz.
Bazen günler geçer.
Bazen aylar…
Bazen yıllar.
Toprağın üzerinde hiçbir şey görünmez.
İnsan dışarıdan bakıldığında aynı hayatı yaşıyor gibi görünür. Çalışır, konuşur, üretir, yorulur, yeniden başlar.
Fakat zihninin bir köşesinde o tohum yaşamaya devam eder.
Her yaşanan olaydan biraz beslenir.
Her tecrübeden bir şey alır.
Her hatadan bir kök çıkarır.
Her başarıdan başka bir dal…
Ve insan farkında olmadan, yıllardır zihninde taşıdığı o küçük düşünceyi büyütmeye başlar.
İşte bazı projeler böyle doğar.
Bir masanın başında bir gecede değil…
Bir dosyanın ilk sayfasında değil…
Bir anda ortaya çıkmazlar.
Hayatın içinden süzülürler.
Yaşanmışlıklardan geçerler.
İnsanların sorularından, kendi arayışlarımızdan, yaptığımız yanlışlardan, gördüğümüz eksiklerden ve yıllar boyunca biriktirdiğimiz tecrübelerden beslenirler.
Bazen bir düşünce gelir.
Bir süre sonra başka bir düşünce ona eklenir.
Sonra üçüncüsü…
Derken insan dönüp baktığında, yıllar önce tek başına duran bir düşüncenin etrafında başka düşüncelerin de toplandığını görür.
İşte o zaman anlarsınız:
Tohum çatlamıştır.
Fakat hâlâ görünmez.
Çünkü ilk büyük değişim toprağın altında gerçekleşir.
Kökler aşağıya doğru ilerler.
Köklerin amacı görünmek değildir.
Ağacı ayakta tutmaktır.
İşte bir fikrin olgunlaşması da böyledir.
Önce köklenmesi gerekir.
Bir düşünce, yalnızca güzel olduğu için büyümez.
Hayatın içinde sınanır.
Sorgulanır.
Değişir.
Bazen yanlışları ayıklanır.
Bazen gereksiz dalları kesilir.
Bazen yıllarca üzerinde hiçbir işlem yapılmadan bekler.
Ama zihnin bir köşesinde yaşamaya devam eder.
Çünkü bazı fikirlerin zamana ihtiyacı vardır.
Hatta bazen insan, o fikrin neden hâlâ peşinden gittiğini kendisine bile açıklayamaz.
Sadece bilir.
Bir şeyin eksik olduğunu bilir.
Daha iyisinin mümkün olduğunu bilir.
Ve bir gün, yıllardır zihninde dolaşan o düşüncenin artık yalnızca bir düşünce olmadığını fark eder.
Bir gövde oluşmaya başlamıştır.
Artık mesele “Böyle bir şey olabilir mi?” değildir.
Mesele,
“Bunu nasıl daha doğru hâle getirebilirim?”
olmaya başlamıştır.
İşte o noktadan sonra düşünce büyür.
Bir dala başka bir dal eklenir.
Bir başlık başka bir başlığın kapısını açar.
Bir sorunun cevabı başka bir soruyu doğurur.
Bir eksik görülür ve tamamlanır.
Bir bağlantı fark edilir.
Sonra başka bir bağlantı…
Ve insanın karşısında artık tek bir fikir değil, birbirine bağlanan büyük bir yapı vardır.
Tıpkı bir ağacın dalları gibi…
İlk bakışta birbirinden farklı görünürler.
Ama hepsi aynı gövdeden beslenmektedir.
İşte bir çalışmanın gerçek anlamda olgunlaşmaya başladığı yer burasıdır.
Çünkü artık yeni şeyler eklemek kadar, neyin nereye ait olduğunu bilmek de önem kazanır.
Her dal ağaca ait olabilir.
Ama her dal aynı yere bağlanmaz.
Bazı dallar ana gövdeden çıkar.
Bazıları başka bir dalın üzerinde büyür.
Bazılarının ise ağacın bütünlüğünü bozduğu fark edilir ve budanması gerekir.
İnsan burada önemli bir şey öğrenir:
Büyümek, her şeyi eklemek değildir. Gereksiz olanı ayırabilmektir.
Belki de yıllar boyunca biriktirilen tecrübenin en büyük faydası budur.
İnsan artık neyi söyleyeceğini değil, neyi söylememesi gerektiğini de öğrenir.
Neyi ekleyeceğini değil, neyi çıkarması gerektiğini de bilir.
Bir fikrin büyümesiyle bir sistemin olgunlaşması arasındaki fark burada ortaya çıkar.
Çünkü bir sistem yalnızca bilgi yığını değildir.
Bilginin doğru yerde durmasıdır.
Bir parçanın diğer parçayla konuşmasıdır.
Başlangıcın sonuca, sonucun yeniden başlangıca bağlanmasıdır.
Bir adımın diğer adımı doğurmasıdır.
Ve bütün bunların, başkası tarafından da anlaşılabilecek kadar açık hâle gelmesidir.
İşte yıllarca zihinde taşınan bazı hayaller, bir gün böyle bir noktaya ulaşır.
Artık yalnızca sizin bildiğiniz bir düşünce değildir.
Kendi içinde bir düzeni vardır.
Bir dili vardır.
Bir yolu vardır.
Bir başlangıcı, gelişimi ve sonucu vardır.
Ve en önemlisi, siz yanında olmasanız bile başka birinin o yolu yürüyebilmesi için şekillenmeye başlamıştır.
Bence bir hayalin gerçek anlamda büyüdüğünü gösteren en önemli işaretlerden biri de budur.
Hayal, sahibine bağımlı olmaktan çıkıp başkasına yol gösterebildiğinde olgunlaşmaya başlamıştır.
Tıpkı ağacın yalnızca onu diken kişiye gölge vermemesi gibi…
Bir ağaç büyüdüğünde gölgesini başkaları da kullanır.
Meyvesinden başkaları da nasiplenir.
Tohumundan yeni ağaçlar doğar.
Belki de insanın yıllarca zihninde taşıdığı bir düşüncenin en güzel tarafı budur:
Bir gün yalnızca kendisine ait olmaktan çıkar.
Başka insanların da hayatına dokunabilecek bir hâle gelir.
Ama o noktaya gelene kadar geçen zamanı kimse görmez.
Kimse toprağın altında kalan yılları görmez.
Kimse geceleri zihinde yapılan hesapları bilmez.
Kimse defalarca değiştirilen düşünceleri, yeniden kurulan cümleleri, vazgeçilip tekrar dönülen yolları, “Burada bir şey eksik” denilerek yeniden başlanan çalışmaları görmez.
İnsanlar çoğu zaman ağacın gövdesini gördüklerinde büyüdüğünü düşünürler.
Oysa ağacın asıl hikâyesi, görünmediği yerde başlamıştır.
Kökler görünmeden büyümüştür.
Belki de insanın hayatındaki en büyük çalışmalar da böyledir.
Bir gün ortaya çıkarlar.
İnsanlar sonucu görür.
Ama sonuç, yıllar önce atılmış küçük bir tohumun devamıdır.
Bugün geriye dönüp baktığımda, bazı hayallerin insanın hayatına neden erken geldiğini daha iyi anlıyorum.
Belki de erken gelmemişlerdir.
Biz onları anlamak için henüz hazır değilizdir.
Zaman geçer.
Tecrübe birikir.
İnsan değişir.
Hayal de onunla birlikte değişir.
İlk hâliyle aynı kalmaz.
Büyür.
Derinleşir.
Sadeleşir.
Bazen küçülür, bazen genişler.
Ama özünü kaybetmeden olgunlaşır.
Ve bir gün insan, yıllar önce zihnine düşen o küçücük düşünceye baktığında şaşırır:
“Meğer bunun içinde ne çok şey varmış.”
Tıpkı küçücük bir tohumun içinde koca bir ağacın saklı olması gibi…
Bugün geldiği noktada artık yalnızca bir hayalden söz edilemez.
Çünkü ortada kökleri olan bir yapı vardır.
Gövdesi belirginleşmiştir.
Dalları oluşmuştur.
Bazı dallar budanmış, bazıları yeniden şekillenmiş, bazıları ise yeni filizler vermiştir.
Ve hâlâ yapılacak işler vardır.
Çünkü hiçbir büyük ağaç “Artık büyümeyi bıraktım” demez.
Her mevsimin kendi işi vardır.
Bir mevsim kökleri güçlendirir.
Bir mevsim dalları büyütür.
Bir başka mevsim çiçek açar.
Sonra meyve gelir.
Belki de insanın yaptığı büyük çalışmalar da böyledir.
Tamamlandığını düşündüğünüz anda başka bir ayrıntı çıkar.
Bir ayrıntıyı çözdüğünüzde başka bir kapı açılır.
Bir kapıyı açtığınızda daha önce göremediğiniz başka bir oda fark edersiniz.
Bu, çalışmanın bitmediğini değil;
olgunlaştığını gösterir.
Çünkü artık mesele yalnızca bir şey ortaya koymak değildir.
Ortaya konulan şeyin sağlam olmasıdır.
Anlaşılmasıdır.
Uygulanabilmesidir.
Yaşaması ve yaşatabilmesidir.
İşte bir hayalin yıllar sonra ulaştığı en güzel nokta belki de budur:
Artık yalnızca sizin zihninizde değildir.
Kendi ayakları üzerinde durabilecek bir gerçekliğe dönüşmeye başlamıştır.
Ve insan o zaman geriye dönüp baktığında, yıllar önce toprağa bıraktığı tohumu hatırlar.
O gün elinde yalnızca küçücük bir tohum vardı.
Bugün ise karşısında dalları belirginleşmiş bir ağaç durmaktadır.
Henüz bütün meyvelerini toplamamış olabilir.
Ama artık ağacın varlığından şüphe edecek hâli yoktur.
Çünkü köklerini bilmektedir.
Gövdesini görmektedir.
Dallarının yönünü bilmektedir.
Ve en önemlisi, bu ağacın neden büyüdüğünü artık anlamaktadır.
Belki de hayallerin en güzel tarafı budur.
İnsan önce bir hayal kurar.
Sonra o hayal insanı büyütür.
Ve bir gün insan fark eder ki aslında yıllardır yalnızca bir proje üzerinde çalışmıyordur.
Kendi sabrını da büyütmüştür.
Kendi bakışını da değiştirmiştir.
Kendi tecrübesini de biriktirmiştir.
Kendi yolunu da çizmiştir.
Yani tohum yalnızca toprağın içinde büyümemiştir.
Tohumu diken insan da onunla birlikte büyümüştür.
Belki bundan sonra kurduğunuz hayallere de biraz daha farklı bakacaksınız.
Bir hayalin hemen görünür olmamasını, onun gerçekleşmediği anlamına gelmediğini düşüneceksiniz.
Çünkü artık biliyorsunuz:
Bazı hayaller gerçekleşmek için gecikmiyordur; biz onların toprağın altında köklendiğini göremiyoruz.
Ve bundan sonra kurduğunuz her hayalin görünmeyen tarafına da bakın.
Çünkü belki de en büyük gerçeklik, tam orada kök salıyordur.
Onur Ercan
